Poradnik dla projektanta
Przeszklone przegrody przeciwpożarowe EI 30 i EI 60 – co zapisać w projekcie
Przeszklone drzwi i ścianki przeciwpożarowe najczęściej „przegrywają” nie na etapie projektu ściany, tylko w jednym wierszu zestawienia stolarki. Sześć decyzji, które warto podjąć świadomie, zanim projekt trafi do przetargu.
1. Klasa drzwi wynika z klasy ściany, nie z przyzwyczajenia
Drzwi w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego są zamknięciem otworu w tej ścianie. Ich klasa jest powiązana z klasą odporności pożarowej budynku i klasą samej ściany:
| Klasa odporności pożarowej budynku | Ściana oddzielenia | Drzwi lub inne zamknięcie | Drzwi przedsionka – do korytarza | Drzwi przedsionka – do klatki |
|---|---|---|---|---|
| A | REI 240 | EI 120 | EI 60 | E 60 |
| B i C | REI 120 | EI 60 | EI 30 | E 30 |
| D i E | REI 60 | EI 30 | EI 15 | E 15 |
Dwa ograniczenia, o których łatwo zapomnieć przy przeszklonych elewacjach wewnętrznych: łączna powierzchnia otworów w ścianie oddzielenia nie może przekraczać 15% jej powierzchni, a wypełnienia przepuszczające światło (np. szkło, luksfery) – 10% powierzchni ściany, z klasą zależną od klasy ściany.
Klasy zamknięć wewnątrz strefy pożarowej, np. drzwi do pomieszczeń technicznych, wynikają z innych przepisów i ustaleń z rzeczoznawcą. Warto je wpisać do zestawienia stolarki przy każdej pozycji, a nie tylko w opisie ogólnym.
2. Drzwi, ścianka i okno to osobne klasyfikacje
Przeszklona ścianka z drzwiami wygląda na projekcie jak jeden element, ale klasyfikację ma każdy jej rodzaj: drzwi, ścianka stała, naświetle, okno. Jeśli drzwi mają stać w przeszklonej ściance, sprawdź, czy dokument wyrobu obejmuje właśnie taki zestaw. Drzwi badane w ścianie murowanej nie muszą mieć tej samej klasy w ściance szklanej.
Tak samo z wymiarami. Każdy wyrób przeciwpożarowy ma w dokumencie zakres wymiarów, dla którego klasyfikacja obowiązuje: maksymalną wysokość i szerokość skrzydła, maksymalną taflę szkła, maksymalną wysokość ścianki. Duże przeszklenie narysowane „na oko” to najczęstszy powód zamiany projektu na etapie wykonawczym.
3. Aluminium czy stal
Oba materiały pozwalają osiągnąć klasy EI 30 i EI 60. Wybór zależy od funkcji pomieszczenia, a nie od samej klasy:
| Aluminium | Stal | |
|---|---|---|
| Gdzie się sprawdza | korytarze, hole, klatki schodowe, wnętrza reprezentacyjne – tam, gdzie liczy się duży udział szkła i smukły profil | pomieszczenia techniczne, magazyny, rozdzielnie, serwerownie – tam, gdzie liczy się odporność mechaniczna |
| Przeszklenie | duże tafle, ścianki wielodzielne, drzwi z naświetlami | drzwi pełne albo z mniejszym przeszkleniem |
| Wykończenie | dowolny kolor RAL, anodowanie | malowanie proszkowe, okleiny |
| Łączenie funkcji | dymoszczelność, akustyka, kontrola dostępu | także odporność na włamanie (RC3, RC4) i nietypowe wymiary |
W budynkach użyteczności publicznej często łączy się oba rozwiązania: na drogach komunikacji aluminiowe drzwi, okna i ścianki przeciwpożarowe EI 30 i EI 60, a w strefie technicznej drzwi stalowe.
4. Szkło, uszczelki i okucia muszą pochodzić z badanego zestawu
Szkło przeciwpożarowe nie jest wymienne. Szyba klasy EW ogranicza promieniowanie, ale nie zapewnia izolacyjności, więc w przegrodzie EI jest błędem. Szyba EI o tej samej grubości od innego producenta też nie jest odpowiednikiem: klasa przegrody została potwierdzona dla określonego szkła, uszczelek pęczniejących, listew przyszybowych i sposobu osadzenia.
To samo dotyczy okuć. Zamek, zawiasy, samozamykacz, kontaktron czy elektrozaczep muszą być dopuszczone do stosowania w danym wyrobie. W specyfikacji warto zapisać wprost, że zamiana komponentów wymaga potwierdzenia, że nie zmienia klasyfikacji.
5. Dymoszczelność i samozamykanie
Na drogach ewakuacyjnych od drzwi często wymaga się dymoszczelności. Oznaczenie Sa dotyczy dymu w temperaturze otoczenia, S200 – także dymu gorącego, do 200 °C. Klasa C określa trwałość samozamykania: C5 to 200 000 cykli i jest rozsądnym wyborem dla drzwi w intensywnym ruchu.
Drzwi przeciwpożarowe, które w codziennym użytkowaniu mają być otwarte, powinny zamykać się samoczynnie na sygnał z systemu sygnalizacji pożaru: przez trzymacz elektromagnetyczny albo samozamykacz z blokadą. Drzwi dwuskrzydłowe wymagają regulatora kolejności zamykania. Zaznacz to w zestawieniu przy każdej takiej pozycji, bo wpływa na zakres instalacji elektrycznej.
6. Jakie dokumenty powinien mieć wyrób
Zewnętrzne drzwi i okna przeciwpożarowe wprowadza się do obrotu z oznakowaniem CE, na podstawie PN-EN 16034 w połączeniu z PN-EN 14351-1. Dla drzwi wewnętrznych i przeszklonych ścianek przeciwpożarowych podstawą jest w praktyce krajowa ocena techniczna, krajowa deklaracja właściwości użytkowych i znak budowlany B.
Przy odbiorze warto sprawdzić trzy rzeczy: czy deklaracja dotyczy dostarczonego typu wyrobu, czy wymiary mieszczą się w zakresie dokumentu i czy tabliczka znamionowa jest na skrzydle i ościeżnicy.
Kiedy wymiar wykracza poza typowy zakres, rozwiązaniem bywają drzwi przeciwpożarowe wykonywane na nietypowy wymiar – pod warunkiem, że mieszczą się w zakresie klasyfikacji producenta.
Przykład zapisu w zestawieniu stolarki
D-12. Drzwi aluminiowe dwuskrzydłowe, przeszklone, w ściance przeszklonej stałej. Klasa odporności ogniowej EI 60 wg PN-EN 13501-2, dymoszczelność Sa, samozamykanie C5. Klasyfikacja potwierdzona dla zestawu drzwi ze ścianką i dla wymiarów pozycji. Szkło, uszczelki i okucia wg dokumentu wyrobu, bez zamian. Samozamykacze z regulatorem kolejności zamykania, trzymacze elektromagnetyczne sterowane z SSP. Kolor RAL wg projektu wnętrz.
Lista kontrolna przed oddaniem projektu
- Czy klasa każdego zamknięcia wynika z klasy ściany, w której stoi?
- Czy powierzchnia otworów i przeszkleń w ścianie oddzielenia mieści się w limitach 15% i 10%?
- Czy dla drzwi w ściance przeszklonej klasyfikacja obejmuje taki zestaw?
- Czy wymiary skrzydeł, tafli szkła i ścianek mieszczą się w zakresie dokumentu wyrobu?
- Czy przy drzwiach na drogach ewakuacyjnych podano dymoszczelność (Sa lub S200) i klasę samozamykania?
- Czy drzwi otwarte na co dzień mają zapisane zamykanie z SSP i koordynację z branżą elektryczną?